۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ - مطالعۀ سازمان جهانی بهداشت (WHO) که روز سه‌شنبه منتشر گردید، نشان می دهد که بیماری‌های غیرواگیر مسئول سه چهارم از مرگ‌ومیرها در سراسر جهان هستند، اما این بیماری‌ها گروه‌های مختلف جمعیتی را به روش‌های متفاوتی تحت تأثیر قرار می‌دهند.
سازمان جهانی بهداشت، در بزرگ‌ترین بررسی خود تاکنون درباره نابرابری در سلامت و بیماری‌های غیرواگیر (NCDs)، چهار عامل اصلی مرگ‌ومیر یعنی سرطان، بیماری‌های قلبی-عروقی، بیماری‌های تنفسی مزمن و دیابت را مورد مطالعه قرار داده است. این سازمان همچنین پنج عامل خطر اصلی محرک این بیماری‌ها، شامل مصرف دخانیات، مصرف الکل، چاقی، رژیم‌های غذایی ناسالم، بی‌تحرکی و آلودگی هوا را بررسی کرد.
گزارش مذکور، این عوامل را بر اساس تفاوت‌ها در بارِ بیماری‌های غیرواگیر، پیشگیری و مراقبت- بر پایه سن، جنسیت، وضعیت اقتصادی، تحصیلات، محل سکونت، وضعیت معلولیت، وضعیت اشتغال و وضعیت مهاجرت- مورد واکاوی قرار داد.
احمد رضا حسین‌پور، مدیر تیم پایش نابرابری‌های سلامت در سازمان جهانی بهداشت، گفت: «این نخستین تلاش برای اندازه‌گیری سیستماتیک نابرابری‌ها در بیماری‌های غیرواگیر و عوامل خطر آن‌ها در مقیاس جهانی است. یافته‌ها نشان می‌دهند که کدام جمعیت‌ها در مسیر توسعه عقب مانده‌اند.»
بیماری‌های غیرواگیر ۸ مورد از ۱۰ علت اصلی مرگ‌ومیر را شامل می‌شوند که در این میان، بیماری‌های قلبی-عروقی با سالانه نزدیک به ۲۰ میلیون مرگ، با اختلاف زیاد، بزرگ‌ترین عامل مرگ‌ومیر است. داده‌های ملیِ ۱۰ ساله (گردآوری‌شده بین سال‌های ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲) تأیید کردند که وضعیت اجتماعی-اقتصادی در تمام مراحل سلامت تأثیرگذار است؛ از مواجهه اولیه با عوامل خطر گرفته تا تشخیص، درمان و مدیریت بیماری.
به عنوان مثال، این گزارش نشان داد که در کشورهای با درآمد کم و متوسط، جمعیت‌های دارای تحصیلات کمتر، از نرخ‌های بالاتری از فشار خون بالا و دیابت رنج می‌برند. همچنین نرخ غربالگری سرطان دهانه رحم در میان فقیرترین و کم‌تحصیل‌ترین زنان بسیار پایین است، در حالی که مصرف دخانیات در میان مردان کم‌تحصیل نسبت به مردان تحصیل‌کرده بالاتر باقی مانده است.
با نگاهی به عوامل جغرافیایی، مطالعه نشان داد که افراد ساکن در مناطق روستایی، دسترسی به‌مراتب محدودتری به غربالگری تشخیصی فشار خون بالا و سرطان دارند. جنسیت و سن نیز نقش مهمی ایفا می‌کنند؛ مردان مبتلا به فشار خون بالا، با وجود مصرف بیشتر دخانیات و الکل، کمتر از زنان تشخیص داده شده و تحت درمان قرار می‌گیرند. در مقابل، چاقی در میان زنان، به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه، شایع‌تر است.
این مطالعه تأیید کرد که حاشیه‌نشینی اجتماعی، معلولیت و وضعیت مهاجرت، از عوامل مهم در افزایش ریسک هستند. آژانس سلامت سازمان ملل از دولت‌ها خواست تا مالیات‌های مرتبط با سلامت بر دخانیات، الکل و نوشیدنی‌های قندی را افزایش دهند؛ اقداماتی که به‌ویژه در میان جمعیت‌های کم‌درآمد بسیار مؤثر است. همچنین از کشورها خواسته شد طرح‌های بیمه‌ای یا یارانه‌های اختصاصی برای جوامع محروم طراحی کرده و شاخص‌های نابرابری را در سیستم‌های سلامت ملی خود بگنجانند.
منبع:
https://medicalxpress.com/news/2026-10-inequality-major-factor-impact-noncommunicable.html